Baza wiedzy

• Ratownictwo ogólne

  Zatrzymanie pracy serca

  Jeżeli mamy do czynienia z osobą, u której zatrzymała się praca serca, trzeba reagować natychmiast.

  Jako pierwszy przedstawiony jest ogólny schemat udzielania pomocy, a w dalszej części jego modyfikacje w poszczególnych przypadkach.

  Algorytm BLS (Basic Life Support)

  W pierwszej kolejności należy upewnić się, że udzielając pomocy sami jesteśmy bezpieczni.

  Drugą czynnością jest sprawdzenie przytomności pacjenta. W tym celu należy złapać oburącz za ramiona i delikatnie potrząsnąć, stosując również bodziec dźwiękowy np. pytając głośno „Halo, słyszysz mnie?”. Jeżeli poszkodowany nie reaguje, należy szukać oznak krążenia. (Uwaga na poziomie podstawowej pierwszej pomocy nie należy sprawdzać tętna. Tą procedurę zostawmy dla wykwalifikowanego personelu medycznego.)

  

  Sprawdzanie przytomności

  Należy niezwłocznie udrożnić drogi oddechowe, kładąc jedną rękę na czole pacjenta oraz dwa palce drugiej ręki na żuchwę tuż pod jego brodą i odchylić ku tyłowi. Cały czas trzymając drożne drogi oddechowe, przyłożyć własne ucho do twarzy poszkodowanego i szukać oznak krążenia, metodą czuję-widzę-słyszę. Metoda ta polega na obserwowaniu czy u pacjenta klatka piersiowa unosi się, nasłuchiwaniu szmerów powietrza wydobywających się z płuc oraz czuciu oddechu na swoim policzku. Ocena oddechu powinna trwać 10 sekund.

  – Jeżeli pojawiły się przynajmniej dwa oddechy należy zapewnić drożność dróg oddechowych i wezwać służby ratunkowe. Jeżeli nie jest „urazowy”, układamy go w pozycji bezpiecznej.

  

  Metoda czuję-widzę-słyszę

  – Jeżeli w tym czasie nie pojawiły się przynajmniej dwa oddechy, należy niezwłocznie wezwać służby ratownicze oraz przystąpić do resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

  Resuscytację prowadzimy na twardym podłożu robiąc na zmianę: 30 ucisków klatki piersiowej i 2 oddechy ratownicze.

  Uciski klatki piersiowej wykonujemy układając swoje nadgarstki (jeden na drugim z palcami uniesionymi ku

  górze) na środku klatki piersiowej (dolna połowa mostka). Następnie uciskamy mostek tak, aby obniżył się o 5, nie przekraczając 6 centymetrów i zwolnić ucisk nie odrywając nadgarstków tak, by klatka wróciła do swojego kształtu. Uciski wykonujemy w tempie od 100 do 120 ucisków na minutę (w rytmie piosenki Bee Gees „Stayin’ alive”).

  

  Uciski klatki piersiowej

  

  Pozycja bezpieczna

  Utrzymując drożne drogi oddechowe wykonujemy oddechy ratownicze metodą usta-usta. Ilość wdychanego powietrza powinna być równa normalnemu wydechowi, a czas podania jednego oddechu wynosić około jednej sekundy. Zaleca się, aby obserwować czy klatka piersiowa podczas wtłaczania powietrza się unosi. Jeżeli nie, należy poprawić drożność dróg oddechowych i zobaczyć czy w jamie ustnej nie ma ciała obcego. Usunięcie ciała obcego można wykonać tylko wtedy, gdy jest ono wyraźnie widoczne. Nie próbujemy ewakuować ciała za wszelką cenę. Jeżeli wydostanie go jest niemożliwe kontynuujemy podawanie oddechów.

  Czynność powtarzać:

  • do przyjazdu i przejęcia akcji przez służby ratownicze;
  • dopóki poszkodowany nie odzyska oznak krążenia (zacznie reagować, poruszy się, zacznie oddychać, kasłać);
  • do wyczerpania własnych sił.

  Osoby wyciągnięte z wody

  U osoby podtopionej lub wyjętej spod wody czy lodu należy resuscytację rozpocząć od 5 oddechów ratowniczych (również u osób które zostały duszone). Algorytm ten jest zmodyfikowany, ponieważ u wymienionych osób zatrzymanie krążenia nastąpiło najprawdopodobniej z przyczyn oddechowych (brak powietrza wymusił zatrzymanie pracy serca), dlatego ważne jest podanie pięciu oddechów ratowniczych przed przystąpieniem do ucisków klatki piersiowej. Takie samo założenie należy przyjąć w przypadku resuscytacji dzieci i niemowląt, dlatego resuscytacja ich opiera się na tym samym algorytmie co u osoby wyciągniętej z wody.

  Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji wyraźnie mówią o tym, że uciski klatki piersiowej są istotnym elementem reanimacji poszkodowanego. Po czterech minutach od zatrzymania krążenia w mózgu zachodzą nieodwracalne zmiany i szanse na całkowity powrót do zdrowia po NZK (nagłym zatrzymaniu krążenia) gwałtownie spadają. Jeżeli chodzi o oddechy ratownicze, to osoba która udziela pierwszej pomocy, może odstąpić od wentylacji. Jednak warto pamiętać, że w przypadku zatrzymania krążenia w mechanizmie oddechowym wentylacja poszkodowanego miałaby wyższy wpływ na przeżycie.

  Osoby urazowe

  Jeżeli mechanizm wypadku nie jest nam znany należy przyjąć, że poszkodowany może mieć uraz kręgosłupa. Na przykład wyciągając osobę nieprzytomną z wody zakładamy, że mogła ona uderzyć głową o dno lub kadłub jachtu, zatem po wyciągnięciu będzie traktowana jako osoba „urazowa”. W takim przypadku w trakcie dalszego udzielania pomocy należy stabilizować głowę i odcinek kręgosłupa szyjnego. Jeżeli mamy taką możliwość zakładamy kołnierz ratunkowy.

  

  Algorytm BLS

  Hipotermia to stan zaburzenia homeostazy organizmu, w którym temperatura ciała człowieka spada poniżej 35ºC.

  Śmierć organizmu może nastąpić, gdy temperatura ciała spanie poniżej 30ºC. Bezpośrednią przyczyną jest zimna woda, która powoduje znacznie większą niż powietrze utratę ciepła organizmu. Istnieją trzy etapy hipotermii.

  • Podrażnienie (płytka hipotermia)
  • Osłabienie (umiarkowana hipotermia)
  • Odrętwienie (głęboka hipotermia)

  Poszkodowanego w fazie podrażnienia należy natychmiast wyciągnąć z wody i umieścić w ciepłym pomieszczeniu. Zdjąć mokrą odzież i wymienić ją na suchą oraz okryć poszkodowanego suchym kocem, podając przy tym ciepłe i osłodzone napoje. Zabronione jest podawanie napojów z alkoholem. Powoduje on rozszerzanie naczyń krwionośnych, a w rezultacie większą utratę ciepła.

  Jeżeli poszkodowany jest w fazie osłabienia może nie rozumieć naszych poleceń, jego mowa może być bełkotliwa i może nie być w stanie poruszać się samodzielnie. Postępowanie z taką osobą jest takie samo jak powyżej, z taką różnicą, że nie należy mu podawać żadnych płynów i zostawiać samego bez opieki.

  Faza odrętwienia charakteryzuje się tym, że poszkodowany jest nieprzytomny. Źrenice są rozszerzone, a tętno niewyczuwalne. Takie objawy mogą prowadzić do śmierci. Wymagane jest natychmiastowe wezwanie pomocy i rozpoczęcie resuscytacji według schematu BLS. Po udanej reanimacji postępujemy jak wyżej.

  

  Wykres przeżywalności człowieka względem temperatury w wodzie

  Opatrywanie ran

  Wszystkie krwawienia i rany powinny zostać opatrzone, szczególnie w warunkach panujących na jachcie. Opatrunek powinien być jałowy, miejsce zranienia zdezynfekowane specjalnym płynem. Jeżeli rana jest głęboka i występuje masywne krwawienie, należy zastosować opatrunek uciskowy w miejscu zranienia oraz jak najszybciej udać się do szpitala.

  Ciało obce w ranie powinno zostać unieruchomione i zabandażowane razem z odkażoną raną. Nie należy wyjmować przedmiotów głęboko wbitych w skórę. Wyjęcie ich może spowodować większe krwawienie. Po opatrzeniu należy niezwłocznie udać się do szpitala.

  Krwotok, czyli wyciek krwi spowodowany przerwaniem ciągłości tętnicy lub żyły, powinien być zaopatrzony opatrunkiem uciskowym w miejscu zranienia. Nie wolno zakładać opasek uciskowych przy tego typu krwawieniach.

  Złamanie poznać można po ograniczonym ruchu kończyny, przy którym towarzyszy silny ból. Złamania dzielą się na zamknięte i otwarte czyli te, które przerwały ciągłość tkanki skórnej.

  • Złamanie zamknięte zaopatrza się unieruchomieniem w pozycji zastanej zgodnie z regułą która mówi, że unieruchamiamy kość oraz dwa sąsiadujące z nią stawy (zasada Potta).
  • W przypadku złamania otwartego należy zastosować jałowy opatrunek taki sam jak przy ciele obcym, a następnie unieruchomić zgodnie z zasadą Potta. Do unieruchomienia może posłużyć nam chusta trójkątna lub bandaż.
  • Przy złamaniu kończyn górnych najprostszą metodą unieruchomienia jest przywiązanie kończyny do tułowia.
  • W przypadku kończyny dolnej, jeżeli nie mamy do dyspozycji szyn unieruchamiających, najlepszym rozwiązaniem będzie związanie obydwu nóg razem wypełniając przestrzeń pomiędzy nimi np. kocem.

  Zwichnięcie to naruszenie ciągłości powierzchni stawowych oraz towarzyszących więzadeł. Staw zmienił swoje miejsce. Staw oraz dwie sąsiadujące kości należy unieruchomić, a następnie udać się do szpitala. Można miejscowo zastosować zimny okład.

  Skręcenie to uszkodzenie torebki stawowej, ale staw wrócił na swojej miejsce. Postępowanie takie samo w przypadku zwichnięcia.

  Ukąszenia mogą być bardzo niebezpieczne, szczególnie dla osób uczulonych. W pierwszej kolejności należy ustalić czy poszkodowany jest uczulony. Jeżeli poszkodowany nie jest, należy usunąć żądło, a miejsce zranienia posmarować żelem łagodzącym obrzęk. Następnie monitorować stan poszkodowanego. Jeżeli poszkodowany jest uczulony należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną.

  Poparzenia

  Wyróżniamy cztery stopnie oparzeń w zależności od głębokości uszkodzenia tkanek:

  1º stopnień oparzenia obejmuje tylko naskórek. Charakterystyczne jest zaczerwienienie, lekki obrzęk skóry oraz bolesne pieczenie.

  2º stopień dotyczy oparzenia naskórka oraz powierzchownych warstw skóry właściwej. Czucie bólu w miejscu oparzenia wciąż jest zachowane, powstają pęcherze, których nie wolno przebijać.

  3º stopień oparzenia obejmuje całą warstwę skóry. Dochodzi wówczas do martwicy tkanki skórnej. Po wyschnięciu części objętej martwicą pojawiają się białe lub żółte strupy. Oparzenie trzeciego stopnia jest bardzo bolesne, ale z powodu zniszczenia nerwów zniesione jest czucie bólu w samym miejscu zranienia.

  4º stopień jest to skrajne zwęglenie tkanek. Obejmuje zwęglenie skóry, mięśni aż do kości.

  Algorytm postępowania w przypadku oparzenia.

  1. Upewnij się że jest bezpiecznie.
  2. Jeśli ubranie na poszkodowanym się pali lub tli – ugaś je. Do gaszenia najlepiej użyć niepalnego koca, którym okrywamy poszkodowanego.
  3. Wezwij pogotowie lub udaj się do szpitala, jeśli oparzenie jest rozlegle lub >2º.
  4. Zdejmij biżuterię z poszkodowanego – może ona być przyczyną obrzęków.
  5. Ochładzaj oparzoną część ciała czystą chłodną wodą (nie z jeziora lub morza) przez 10 do 20. minut.
  6. Po ochłodzeniu poczekaj, aż oparzona skóra wyschnie, następnie osłoń ją specjalnym opatrunkiem np. AQUA GEL, Hydro Gel, mokry opatrunek.

czytaj więcej